Chương 3: Đoạn video trên màn hình lớn

Ba ngày sau đó chìm trong không khí ngột ngạt đến mức tôi tưởng mình đang hít thở khí CO2. Chắc Thanh Liên đã biết đấu thẳng với tôi chẳng khác nào lấy trứng chọi đá, nên cô ta chuyển sang chiến thuật mưa dầm thấm lâu, tức là diễn vai nạn nhân trọn vẹn. Hễ tình cờ gặp tôi ở nhà ăn hay hành lang, cô ta liền nép vào tường, cúi mặt, vai run bần bật như thể tôi vừa rút dao đe dọa.

Bạn bè quanh cô ta, nhất là mấy anh trong đội bóng rổ của Tuấn Khải, nhìn tôi bằng ánh mắt hình viên đạn, dường như tôi là mụ phù thủy chuyên hành hạ cô bé lọ lem.

“Mày xem kìa, con nhỏ Kỷ Vân Thư lại ỷ thói tiểu thư chèn ép người khác.”

“Nghe nói nhà nó quyên góp cho trường hẳn một tòa nhà thực nghiệm, thảo nào lộng hành thế.”

“Tội nghiệp Thanh Liên, dạo này gầy rộc cả đi.”

Tôi nhai miếng sườn xào chua ngọt giữa nhà ăn, nghe những lời thì thầm bay vào tai mà lòng vẫn phẳng lặng. Kiếp trước tôi từng làm truyền thông cho mấy nhãn hàng lớn; mấy chiêu thao túng dư luận rẻ tiền này chỉ xứng xách dép cho tôi. Cứ để họ diễn nốt, vở kịch hay còn ở phía sau.

Điều đè nặng lên đầu tôi bây giờ là đồ án của Cẩn Hành. Suốt hai đêm tôi không chợp mắt, đập bỏ cấu trúc code cũ, dựng lại hoàn toàn. Lõi mới của nó là mạng nơ-ron nhân tạo đi cùng thuật toán tối ưu bầy đàn PSO, tổ hợp mà kiếp trước tôi từng áp dụng cho một dự án phân tích rủi ro tài chính. Lần này, tôi thề, Chu Cẩn Hành sẽ phải câm nín.

Rồi ngày thứ Sáu định mệnh tới. Phòng bảo vệ đồ án chuyên ngành đông nghịt, không chỉ sinh viên lớp mà cả mấy khoa khác cũng kéo sang xem cho vui. Ai cũng muốn chứng kiến trận đấu thế kỷ giữa học bá lạnh lùng Chu Cẩn Hành và đại tiểu thư tai tiếng Kỷ Vân Thư. Tôi ngồi hàng ghế đầu. Ở góc phòng, Thanh Liên cùng Tuấn Khải đã yên vị; mặt cô ta hồng hào hơn, và mỗi lần liếc về phía tôi, khóe môi lại cong lên một nụ cười đầy ẩn ý. Tôi, người quen dập drama, linh cảm ngay: trà xanh sắp giở trò.

Đúng tám giờ, Cẩn Hành bước vào, vẫn cao ngạo lạnh lùng, sơ mi trắng không một nếp nhăn. Anh ngồi xuống ghế giám khảo, mở laptop, quét mắt một vòng căn phòng và dừng ở tôi.

“Kỷ Vân Thư, lên trước đi.”

Giọng đều đều, không chút cảm xúc.

Tôi tự tin đứng dậy, cắm USB vào máy chiếu, mở file thuyết trình.

“Chào hội đồng và các bạn.”

Tôi hắng giọng, mở màn bằng phong thái chuyên nghiệp nhất.

“Đề tài của tôi là ứng dụng mô hình mạng nơ-ron nhân tạo trong dự báo biến động thị trường chứng khoán ngắn hạn.”

Những biểu đồ phân tích phức tạp lần lượt hiện ra, mọi thứ êm xuôi cho đến khi tôi bấm sang slide kết quả thử nghiệm. Đột nhiên màn hình máy chiếu chập chờn rồi tắt. Giây sau, thay cho biểu đồ dự báo lợi nhuận, màn hình khổng lồ phát ra một đoạn video.

Trong video, một cô gái có vóc dáng và mái tóc y hệt tôi ngồi trong quán cà phê, đẩy một phong bì dày cộp cho người đàn ông trung niên béo phệ. Giọng cô gái bị làm méo đi đôi chút, nhưng vẫn nghe rõ mồn một:

“Đây là tiền thù lao. Ông cứ viết cho tôi một cái đồ án thật hoàn hảo, dùng những thuật toán phức tạp nhất. Tôi phải khiến Chu Cẩn Hành bẽ mặt.”

Cả phòng bảo vệ ồ lên, tiếng xì xào bùng nổ như ong vỡ tổ.

“Trời ơi, Kỷ Vân Thư mua đồ án kìa!”

“Tôi biết ngay mà. Một đứa học dốt như cô ta sao viết nổi thuật toán mạng nơ-ron?”

“Thế mà còn to mồm thách thức học bá Chu. Đúng là không biết xấu hổ.”

Tôi chết lặng trên bục, cau mày xem đoạn video được phát lại lần hai. Đó là cảnh quay lén từ góc khuất, hình mờ mờ, nhưng đủ để nhận ra cô gái kia mặc đồ và để kiểu tóc giống hệt tôi hôm qua. Tôi liếc nhanh sang góc phòng: Thanh Liên đang lấy tay che miệng giấu nụ cười đắc ý, còn Tuấn Khải đã đứng bật dậy, lớn tiếng buộc tội:

“Kỷ Vân Thư, cô đúng là hết thuốc chữa! Ăn cắp bài của Thanh Liên không thành, bây giờ lại đi mua đồ án để lừa thầy cô. Cô không xứng ngồi trong ngôi trường này!”

Thầy giáo chủ nhiệm bộ môn, ngồi cạnh Cẩn Hành, giận dữ đập bàn.

“Kỷ Vân Thư, em giải thích thế nào về đoạn video này? Gian lận trong thi cử là hành vi cực kỳ nghiêm trọng!”

Tôi hít sâu, nhắm mắt ba giây cho bình tĩnh. Không thể không công nhận, trà xanh đã chi công phu cho màn đổi trắng thay đen này: mướn người đóng giả tôi, quay lén từ góc khuất, rồi gài virus vào USB để video tự chạy ngay khi mở file. Nếu là nguyên chủ thì giờ này đã òa khóc ầm ĩ hoặc nhào xuống đánh người, tự bôi nhọ chính mình rồi. Còn tôi thì không.

Tôi mở mắt, khóe môi cong thành nụ cười lạnh.

“Thưa thầy.”

Giọng tôi bình tĩnh, vang rền qua micro.

“Trước khi giải thích, em xin hỏi thầy một câu. Thầy có tin một người bỏ tiền mua đồ án lại ngu đến mức chép nguyên file video bằng chứng vào USB thuyết trình của mình không?”

Cả phòng bỗng im bặt. Thầy chủ nhiệm khựng lại, dường như cũng nhận ra chỗ vô lý trong logic ấy.

Tôi quay sang Cẩn Hành. Từ nãy đến giờ anh vẫn ngồi im, hai tay đan vào nhau, ánh mắt sâu thẳm dán vào tôi, chẳng có chút ngạc nhiên hay tức giận.

“Trợ giảng Chu.”

Tôi gọi, giọng đầy khiêu khích.

“Anh là chuyên gia dữ liệu. Anh nhìn đoạn video này, thấy điểm nào bất thường không?”

Cẩn Hành khẽ nhướng mày, gõ nhẹ lên bàn phím laptop, kết nối thẳng với máy chiếu rồi phóng to một khung hình.

“Góc quay từ dưới lên, ánh sáng không đồng đều, bóng đổ của nhân vật lệch so với nguồn sáng từ cửa sổ quán cà phê.”

Anh phân tích chậm rãi, lạnh nhạt như đang đọc báo cáo khoa học.

“Đặc biệt ở giây thứ mười hai, khi cô gái đưa tay ra, viền ngón tay bị răng cưa và mờ nhòe. Đây là lỗi cơ bản khi dùng công nghệ deepfake để ghép mặt.”

Khán phòng lại ồ lên, nhưng lần này vì sốc. Thanh Liên ngồi dưới góc phòng, nụ cười cứng đờ, sắc mặt bắt đầu tái nhợt. Cô ta lén kéo tay áo Tuấn Khải, mắt hoảng loạn.

“Chưa hết.”

Tôi tiếp lời Cẩn Hành, ngón tay thoăn thoắt gõ vài dòng lệnh. Một màn hình đen đầy những dòng code xanh lá hiện ra.

“Tôi vừa kiểm tra mã nguồn của file video này. Trong metadata, siêu dữ liệu của file vẫn lưu lịch sử chỉnh sửa bằng phần mềm Adobe Premiere lúc hai giờ sáng qua. Trùng hợp thay, IP máy tính thực hiện việc render video lại xuất phát từ wifi nội bộ phòng trọ 405, khu chung cư Hoa Hồng.”

Tôi dừng một nhịp, mỉm cười nhìn thẳng vào Thanh Liên.

“Thanh Liên à, hình như đó là địa chỉ phòng trọ của cậu thì phải. Cậu thức đến hai giờ sáng để dựng video deepfake vu oan cho tôi. Cậu không sợ hói đầu à?”

Cả phòng bảo vệ như đóng băng, hàng trăm ánh mắt đồng loạt đổ dồn về phía Thanh Liên. Nếu ánh mắt hóa được thành mũi tên vật lý, giờ này cô ta chắc đã thành con nhím.

“Mình… mình không có!”

Thanh Liên run rẩy đứng dậy, hốc mắt đỏ hoe, nước mắt lại tuôn như suối. Cô ta bám chặt cánh tay Tuấn Khải, giọng nức nở uất ức như thể cả thế giới đang bắt nạt mình.

“Vân Thư, sao cậu cứ nhắm vào mình mãi? Mình đâu biết deepfake là gì. Cậu có tiền, muốn mua chuộc ai làm giả IP chẳng được, vậy tại sao lại dùng cách tàn nhẫn thế để hủy hoại mình?”

Thấy nữ thần khóc lóc thảm thiết, máu anh hùng rơm của Tuấn Khải lại phừng phừng nổi lên. Hắn đập bàn đứng phắt dậy, chỉ thẳng vào mặt tôi.

“Cô bớt ngậm máu phun người đi! Thanh Liên nhà nghèo, đến cái laptop tử tế còn không có, lấy đâu ra máy cấu hình cao mà chạy phần mềm dựng phim? Rõ ràng cô tự biên tự diễn rồi đổ tội cho cô ấy!”

Tôi bật cười, tiếng cười trong trẻo vang khắp phòng, đầy vẻ châm biếm không buồn che giấu. Đúng là buồn ngủ gặp chiếu manh.

“Tuấn Khải à, cậu gánh tạ giỏi lắm. Cậu nói đúng. Tạ Thanh Liên không có máy tính cấu hình cao.”

Tôi gật gù, nhẩn nha gõ vài phím, và một hóa đơn điện tử hiện ngay lên màn hình chiếu.

“Nhưng cậu thì có. Đây là hóa đơn cậu mua con laptop Alienware xịn sò tháng trước. Và đoán xem, địa chỉ MAC của máy xuất đoạn video này trùng khớp một trăm phần trăm với địa chỉ MAC máy tính của cậu.”

Mặt Tuấn Khải thoắt cái trắng bệch, cứng họng không thốt nên lời. Tôi không cho họ cơ hội thở, tiếp tục dồn ép.

“Cậu mang máy tính xịn đến phòng trọ của Thanh Liên lúc nửa đêm để làm gì? Học nhóm à? Hay cùng nhau sáng tạo nghệ thuật hãm hại người khác? Một đứa làm đạo diễn, một đứa làm kỹ thuật, phối hợp ăn ý gớm nhỉ?”

Những lời thì thầm trong phòng lúc này đã biến thành chỉ trích công khai.

“Trời đất ơi, nửa đêm mang máy tính đến phòng trọ nữ sinh để làm video giả mạo. Chuyện này mà đồn ra ngoài thì Thanh Liên đúng là đáng sợ.”

“Bề ngoài thì mong manh yếu đuối, bên trong thâm độc vô cùng.”

“Tẩy trắng thế nào được nữa? Bằng chứng rành rành ra đấy rồi.”

Thanh Liên lảo đảo, sắc mặt từ trắng chuyển xám ngoét. Cô ta biết lần này mình thực sự xong: không thể ngất, không thể khóc lóc ăn vạ, vì mọi ánh mắt nhìn cô ta bây giờ chỉ còn khinh bỉ và ghê tởm. Cô ta hất mạnh tay Tuấn Khải, lùi mấy bước, ánh mắt hoảng loạn đảo quanh phòng rồi dừng lại ở Chu Cẩn Hành.

“Đàn anh Chu!”

Giọng cô ta tuyệt vọng như người đuối nước vớ được cọc.

“Anh phải tin em, em bị oan!”

Cẩn Hành thong thả đứng lên, rời khỏi bàn giám khảo và đi về phía bục thuyết trình. Ánh sáng máy chiếu hắt vào gương mặt góc cạnh, khiến anh trông lạnh lùng và tàn nhẫn đến rợn người.