Chương 3: Giành suất thi hùng biện

Buổi chiều, không khí lớp 12A1 ngột ngạt hẳn. Sở Mộng Giao đã trở lại, nhưng thay cho vẻ kiêu bạc thường ngày là một dáng ngồi thu lu nơi góc lớp, lớp trang điểm đậm vẫn chẳng che nổi gương mặt tiều tụy và đôi mắt sưng húp. Đám bạn gái xu nịnh cũng im thin thít, chẳng còn dám lởn vởn quanh tôi như hồi sáng. Tôi thoải mái ngồi nghe giảng, thỉnh thoảng quay sang trêu Trì Khiêm vài câu cho cậu ta đỏ mặt. Cái sự bình yên này thật dễ chịu, chỉ tiếc nó chẳng kéo dài.

Tiết cuối vừa tan, giáo viên chủ nhiệm — thầy Ngụy — bước vào với vẻ mặt nghiêm trọng. Thầy là người trung niên hói đầu, luôn khúm núm trước đám học sinh gia thế khủng. “Các em trật tự.” Thầy gõ thước xuống bàn, hắng giọng. “Thầy vừa nhận thông báo từ ban giám hiệu: tuần sau trường tổ chức một cuộc thi hùng biện cấp trường. Đây là cơ hội tốt để rèn kỹ năng và thể hiện bản thân. Lớp ta sẽ cử hai đại diện tham gia.” Cả lớp lao xao. Mấy cuộc thi kiểu này thường là sân chơi của học sinh ưu tú hoặc những kẻ muốn đánh bóng tên tuổi.

“Thầy đã xem hồ sơ và thành tích học tập của các em.” Thầy Ngụy nói tiếp, mắt lướt một vòng. “Người đầu tiên được chọn là lớp trưởng Lăng Cảnh Hâm.” Chẳng có gì bất ngờ — với thành tích xuất sắc và gia thế khủng, Lăng Cảnh Hâm luôn là lựa chọn số một cho mấy vị trí đại diện. “Người thứ hai—” thầy ngập ngừng, ánh mắt dừng ở bàn Sở Mộng Giao, “—là em Sở Mộng Giao.” Cả lớp ồ lên ngạc nhiên. Sở Mộng Giao học lực thường thường bậc trung, đứng nói trước đám đông còn run, cớ sao lại lọt vào danh sách?

Tôi cong môi cười khẩy — đằng sau hẳn có bàn tay ông bố rải tiền. Ở ngôi trường này, hình như chẳng có món nào mà đồng tiền không mặc cả được.

Nghe gọi tên mình, Sở Mộng Giao lập tức ngẩng cao đầu, lấy lại vẻ kiêu bạc, liếc tôi bằng nửa con mắt, khóe môi cong lên đầy khiêu khích. “Thưa thầy.” Tôi giơ tay đứng dậy, giọng rành rọt vang khắp lớp. “Em có ý kiến.” Thầy Ngụy nhíu mày, chẳng giấu được vẻ khó chịu. “Em Diệp, em có ý kiến gì?” “Em muốn ứng cử vào vị trí đại diện thứ hai của lớp.” Tôi bình thản đáp, mắt nhìn thẳng Sở Mộng Giao. “Em nghĩ mình đủ năng lực mang về thành tích tốt cho lớp hơn bạn Sở.”

Cả lớp lại một phen xôn xao. Một học sinh mới dám công khai tranh vị trí với đại tiểu thư của lớp quả là chuyện xưa nay hiếm. Sở Mộng Giao đập bàn đứng phắt, mặt đỏ bừng. “Diệp Vãn Tịch, mày đừng quá đáng. Thầy đã quyết rồi, mày lấy tư cách gì mà đòi tranh với tao?” “Tư cách à?” Tôi cười nhạt, bước lên bục.

“Vậy ta thử một bài kiểm tra nhỏ xem sao. Nếu cậu trả lời được ba câu hỏi của tôi về chủ đề hùng biện lần này, tôi tự động rút lui. Còn nếu không, cậu nhường vị trí đó cho tôi.” Sở Mộng Giao cắn môi, ánh mắt lúng túng. Cô ta vốn mù tịt về chủ đề hùng biện, làm sao trả lời nổi. “Sao? Không dám à?” Tôi khích. “Đại tiểu thư mà lại nhát gan thế sao? Hay sợ bị bóc mẽ thêm lần nữa?”

Sở Mộng Giao tức nghẹn mà chẳng tìm ra lời phản bác. Thầy Ngụy thấy căng, vội can: “Thôi được rồi, các em đừng cãi nhau. Em Diệp đã muốn thử sức, vậy thầy cho một cơ hội. Chiều mai sau giờ học, hai em hùng biện thử trước mặt ban cán sự lớp, ai thể hiện tốt hơn sẽ được chọn.” Tôi gật đầu. “Cảm ơn thầy.” Rồi quay về chỗ, lướt qua Sở Mộng Giao đang chôn chân tái mét. Tôi ghé tai cô ta thì thầm: “Chuẩn bị tinh thần đi, đại tiểu thư, ngày mai tôi sẽ cho cậu biết thế nào là tài năng thực sự.”

Chiều hôm sau, phòng học 12A1 chật kín người — không chỉ ban cán sự mà cả học sinh lớp khác cũng kéo tới hóng. Thầy Ngụy ngồi bàn giáo viên, vẻ căng thẳng; Lăng Cảnh Hâm ngồi cạnh thầy, phong thái ung dung. “Sở Mộng Giao, em lên trước đi.” Sở Mộng Giao hít sâu, bước lên bục, tay cầm một xấp giấy run run. Bài của cô ta khởi đầu bằng một mớ ngôn từ sáo mòn, rập khuôn tụng ca giá trị của di sản.

Điểm xuyết dăm dẫn chứng nhạt toẹt mà ai nghe cũng thuộc lòng, giọng đọc đều đều vô hồn, chẳng khác nào đang trả bài một áng văn mẫu học vẹt. Được chừng năm phút, cô ta bắt đầu vấp váp quên lời, luống cuống nhìn vào xấp giấy, trán rịn mồ hôi. Khán giả bên dưới xì xào, vài tiếng cười khúc khích cất lên. Rốt cuộc cô ta cũng kết thúc trong sự gượng gạo và tràng vỗ tay lác đác.

“Giờ đến lượt em Diệp Vãn Tịch.” Thầy Ngụy gọi, giọng nhẹ nhõm hẳn. Tôi đứng dậy, chỉnh lại đồng phục, bước lên bục với phong thái tự tin, chẳng mang theo một tờ giấy. Ánh mắt tôi lướt một vòng, dừng ở Lăng Cảnh Hâm một giây rồi bắt đầu. “Di sản văn hóa không phải những món đồ cổ vô hồn nằm trong tủ kính, cũng chẳng phải mấy câu chuyện cổ tích kể lại qua sách vở.” Tôi mở đầu bằng giọng trầm ấm, đầy nội lực. “Di sản văn hóa là linh hồn của một dân tộc, là dòng máu chảy trong huyết quản mỗi chúng ta.”

Tôi không dùng từ ngữ đao to búa lớn, chỉ kể những câu chuyện thật, những trải nghiệm chính tôi từng chứng kiến: về những nghệ nhân tóc bạc ngày đêm ôm lấy nghề thủ công cha ông. Về các dự án đưa di sản lên nền tảng số để kéo văn hóa xích lại gần hơn với người trẻ. Giọng tôi lúc trầm lúc bổng, truyền trọn cảm xúc và nhiệt huyết. Khán giả bên dưới im phắc, nuốt từng lời. Lăng Cảnh Hâm nhìn tôi, ánh mắt lóe lên sự ngạc nhiên lẫn tán thưởng.

“Thế hệ trẻ chúng ta không chỉ có trách nhiệm gìn giữ, mà còn phải phát huy và làm mới di sản. Hãy biến nó thành sức mạnh, thành nguồn cảm hứng để kiến tạo tương lai. Đừng để di sản chỉ là quá khứ — hãy để nó sống mãi trong hiện tại và mai sau.”

Tôi kết thúc giữa sự im lặng tuyệt đối. Vài giây sau, một tràng vỗ tay vang lên, ban đầu lác đác rồi mau chóng lan thành cả một cơn sấm dậy. Thầy Ngụy gật gù hài lòng, Lăng Cảnh Hâm cũng vỗ tay, nụ cười càng rạng. Tôi bước xuống, ánh mắt vô tình chạm phải cái nhìn đầy căm hận của Sở Mộng Giao — cô ta cắn chặt môi, hai tay nắm tới nổi gân xanh, thua tâm phục khẩu phục mà lòng kiêu ngạo chẳng cho phép thừa nhận.

“Kết quả đã rõ.” Thầy Ngụy đứng lên tuyên bố. “Diệp Vãn Tịch sẽ là đại diện thứ hai của lớp dự thi hùng biện cấp trường. Chúc mừng em.” Tôi mỉm cười cảm ơn. Trận đầu khép lại với phần thắng nghiêng về tôi, nhưng tôi biết đây mới chỉ là khúc dạo đầu. Sở Mộng Giao cùng những kẻ chống lưng cô ta chắc chắn chẳng dễ gì buông.