Chương 1: Ngày đầu làm dâu họ Bùi, lời dặn của lão phật gia và chiếc bình Càn Long bị bóc mẽ

Người ta vẫn nói, làm dâu hào môn chẳng khác một ván cờ, nước nào cũng đầy toan tính và lạnh lẽo. Hôm tôi gật đầu nhận lời cầu hôn của Bùi Viết Long, cả thành phố đồn rằng tôi là con chuột sa chĩnh nếp. Nhưng họ nào biết, chính anh tự nguyện dâng cho tôi những điều ngọt ngào nhất thế gian, và còn mang đến cho tôi một người mẹ đúng nghĩa.

Tên tôi là Đỗ Phương Vy, mồ côi từ nhỏ, được ông nội nuôi nấng và tiếp quản xưởng gốm của dòng họ. Đời tôi rẽ ngoặt vào cái ngày một vị phu nhân quyền quý ghé xưởng. Bà không chỉ mê những món đồ tôi làm mà còn ưng luôn cốt cách của người thợ, rồi đích thân se duyên cho tôi với cậu con trai độc nhất của bà. Tưởng rằng một cuộc hôn nhân sắp đặt hẳn sẽ cách biệt, nào ngờ giữa tôi và anh lại có sự đồng điệu và gắn bó lạ kỳ.

Tôi về nhà Viết Long vào một ngày cuối thu. Lễ cưới diễn ra lặng lẽ, chẳng có phóng viên chực sẵn, chỉ gồm các nghi lễ xưa trang nghiêm cùng một bữa tiệc thân mật giữa hai họ. Đó là phong cách của nhà họ Bùi: thâm trầm, kín tiếng, như tảng băng trôi mà người ngoài chỉ thấy phần nổi. Đêm tân hôn, sau những giờ phút êm đềm, Viết Long lịch sự đưa tôi một cốc nước ấm: “Em ngủ sớm đi, anh còn vài văn bản phải xử lý.” Anh lúc nào cũng dịu dàng và lịch thiệp như thế.

Sáng sau, tôi dậy lúc sáu giờ. Làm nghề phục chế cổ vật, tôi không thể ngủ nướng. Tôi mặc chiếc váy lụa màu be nhã nhặn, búi tóc gọn bằng cây trâm gỗ rồi xuống lầu. Phòng khách nhà họ Bùi rộng lớn và tĩnh mịch, nhưng bên chiếc bàn dài bằng gỗ lim đã có người ngồi sẵn: mẹ chồng tôi. Bà mặc bộ đồ ở nhà bằng gấm thượng hạng, mái tóc bạc chải tỉ mỉ không rối một sợi, tay cầm tờ báo kinh tế buổi sáng. Bà chẳng cần phấn son cầu kỳ, riêng thần thái đã đủ làm người đối diện thở không ra hơi.

Đó là người đàn bà một tay chống đỡ cơ đồ nhà họ Bùi suốt hai thập niên kể từ ngày chồng khuất bóng, được giới làm ăn nể trọng gọi bằng cái tên lão phật gia.

Tôi khẽ khàng đặt tách Long Tĩnh trước mặt bà và thưa: “Mẹ, mời mẹ dùng trà.” Bà gấp tờ báo lại, ngước đôi mắt phượng sắc bén lên nhìn tôi qua cặp kính lão. Bà chẳng cười, song cũng không có vẻ xét nét chua ngoa mà mẹ chồng nào trên phim cũng có.

“Ngồi đi.” Bà chỉ vào chiếc ghế đối diện. “Con dậy sớm hơn ta nghĩ.”

Tôi ngồi xuống, lưng thẳng tắp. “Là thói quen nghề nghiệp thôi ạ.”

“Nghề nghiệp ư?” Bà nhướng lông mày. “Nghe nói con còn định giữ cái xưởng sửa gốm cũ kỹ ấy.”

Tim tôi hẫng một nhịp. Khoảnh khắc quyết định đây rồi. Đa số nhà hào môn chỉ muốn con dâu nằm nhà, đi spa, sinh con, làm bình hoa biết đi. Tôi nhìn thẳng vào mắt bà và đáp rành rọt: “Vâng ạ. Cái xưởng là tâm huyết của ông nội con. Hơn nữa con cho rằng mỗi người đều cần có giá trị lao động của riêng mình; con không muốn làm cây dây leo bám vào bóng người khác.”

Không gian lặng đến nỗi nghe được tiếng kim đồng hồ tích tắc. Viết Long vừa bước xuống cầu thang, thấy bầu không khí căng thẳng liền vội sải tới, định lên tiếng giải vây. Nhưng bà đã mở lời trước, khóe môi khẽ nhếch thành nụ cười cực nhẹ. “Tốt. Nhà họ Bùi không nuôi kẻ lười.”

Tôi và Viết Long đều ngẩn người. Bà thong thả nâng tách trà, thổi nhẹ. “Đàn bà chỉ biết ngửa tay xin tiền chồng thì dù dát vàng lên người cũng vẫn rẻ. Con có nghề, có đam mê, đó mới là cái cốt của con. Mẹ không cấm, nhưng nhớ một điều.” Bà đặt tách xuống đĩa, âm thanh dứt khoát. “Làm dâu nhà họ Bùi, con muốn làm gì thì làm, nhưng ra đường phải ngẩng cao đầu. Ai bắt nạt con, con nhịn một, mẹ mắng con mười. Nhà này không thiếu tiền, chỉ thiếu người biết giữ thể diện và cốt cách. Hiểu chưa?”

Một dòng nước ấm chảy qua tim tôi. Tôi mỉm cười, cúi đầu. “Con hiểu rồi, thưa mẹ.” Viết Long đứng bên thở phào, nhìn mẹ rồi nhìn tôi bằng ánh mắt đầy bất ngờ. Hẳn anh chẳng ngờ người mẹ vốn tiếng khó tính lại bỏ qua cho tính cứng đầu của tôi nhẹ nhàng như vậy.

Một tuần sau, thử thách thật sự mới đến. Mẹ chồng đưa tôi đi dự tiệc từ thiện thường niên của giới thượng lưu trong thành phố, lần đầu tôi ra mắt chính thức với tư cách thiếu phu nhân tập đoàn Bùi Gia. Bữa tiệc lộng lẫy, mùi nước hoa đắt tiền trộn lẫn mùi toan tính. Mẹ chồng đi trước, tôi theo sau nửa bước. Bà không giới thiệu tôi, chỉ gật đầu chào những người quen.

“Ôi, chị Bùi!” Một giọng lảnh lót vang lên. Một bà ngang tuổi mẹ chồng tôi, quần áo sặc sỡ, kim cương đeo kín người, đi thẳng về phía chúng tôi. Đó là Vũ phu nhân, vợ một ông trùm bất động sản mới nổi; tiếng đồn rằng bà ta với mẹ chồng tôi vẫn cười nói mà bụng chẳng ưa nhau từ lâu.

Vũ phu nhân liếc tôi, mắt dừng ở chiếc váy lụa trơn tôi đang mặc, một thiết kế thủ công tinh tế mà không có logo thương hiệu lớn nào. “Đây là con dâu mới của chị à? Trông giản dị quá nhỉ. Nghe nói xuất thân từ nhà làm thủ công mỹ nghệ, chắc chưa quen không khí sang trọng thế này đâu.”

Lời lẽ đầy mùi mỉa mai khiến mấy phu nhân xung quanh che miệng cười khúc khích.

Tôi vẫn giữ nụ cười nhẹ, chưa kịp đáp thì Vũ phu nhân đã hất hàm về phía bàn trưng bày giữa sảnh. “Hôm nay em mang đến một bảo vật để đấu giá từ thiện. Chị có mắt nhìn, chị giúp em thẩm định chiếc bình gốm Thanh Hoa thời Càn Long này với. Em mua ở phiên đấu giá Hồng Kông, tốn không ít tâm sức đâu.”

Chiếc bình quả thật rất đẹp, men xanh trắng sáng rỡ, rồng phượng vẽ tinh xảo, khiến ai nấy trầm trồ. Mẹ chồng chỉ liếc một cái rồi quay sang tôi: “Phương Vy, con làm nghề này, thử xem giúp mẹ.”

Cả sảnh đổ dồn mắt về tôi. Vũ phu nhân bật cười chế giễu: “Chị đùa chắc? Cô bé này tuổi đời bao nhiêu mà đòi thẩm định đồ cổ? Món này đáng giá cả chục triệu đô, lỡ tay làm vỡ thì nhà chị bồi thường à?”

Tôi bình tĩnh tiến lại gần tủ kính. Cảm giác quen thuộc khi đối diện gốm sứ khiến tôi quên sạch những ánh nhìn soi mói. Tôi quan sát kỹ lớp men, độ rạn và sắc xanh của lam. Ba phút sau tôi quay lại, nhìn thẳng vào bà ta. “Thưa phu nhân, chiếc bình này rất đẹp, họa tiết vẽ tay cực kỳ điêu luyện, mô phỏng trọn vẹn bút pháp thời Càn Long.”

“Tất nhiên rồi, đồ thật mà lị!” Bà ta đắc ý.

“Tuy nhiên…” Tôi nói tiếp, giọng chậm rãi mà chắc nịch. “Màu xanh lam này hơi tươi so với màu lam tự nhiên thời đó. Quan trọng hơn, dưới đáy bình có một lỗi rất nhỏ ở nét gạch thứ hai của chữ Long. Đó là đặc điểm của dòng gốm phục chế cao cấp do một nghệ nhân ở lò Cảnh Đức Trấn làm vào cuối thời Dân Quốc. Nó là tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời, nhưng không phải đồ ngự dụng thời Càn Long.”

Cả sảnh chết lặng. Mặt Vũ phu nhân từ đỏ chuyển sang tím bầm. “Cô nói bậy! Đồ nhà quê thì hiểu gì! Dám bảo tôi đem hàng giả đi đấu giá hả!” Bà ta hầm hầm lao tới, nhưng tôi vẫn đứng nguyên, chẳng lùi một bước, vì điều tôi nói là sự thật, và đó là danh dự nghề của tôi.

Bốp! Có tiếng vỗ tay vang dội, là mẹ chồng tôi. Bà tiến lên chắn trước mặt tôi, tấm lưng thẳng như cột nhà che kín cho tôi, đôi mắt chiếu vào Vũ phu nhân lạnh như lưỡi dao. “Bà Vũ, hạ hỏa. Con dâu tôi sai thì tôi dạy, còn bà thì không có quyền chỉ vào mặt nó.”

“Nhưng nó dám nói bình của tôi là hàng giả!” Vũ phu nhân gào.

“Nó đâu có nói giả.” Mẹ chồng sửa lại. “Nó nói đây là hàng phục chế cuối thời Dân Quốc. Mà bà nên biết, con dâu tôi là đời thứ tư của dòng họ Đỗ làm nghề phục chế gốm sứ cho Viện Bảo tàng Quốc gia. Con mắt nó chuẩn hơn cả máy quét.” Rồi bà hướng về đám đông, giọng vang rền: “Nhà họ Bùi xin mua chiếc bình này với giá năm tỷ đồng, xem như góp quỹ từ thiện. Dẫu không phải đồ Càn Long, tay nghề nghệ nhân thời Dân Quốc vẫn đáng giữ. Bà Vũ nghĩ sao? Coi như tôi tặng bà một bài học: chưa thẩm định thì đừng đem ra khoe với người trong nghề.”

Vũ phu nhân cứng họng, vừa mất mặt vừa không dám cãi, vì mẹ chồng đã trải sẵn thảm đỏ cho bà ta xuống nước bằng cách mua lại giá cao. Nếu còn làm căng, chỉ càng lòi ra chuyện bà ta bị lừa mua đồ giả.